Podkarmianie pszczół — kiedy zacząć i czym karmić przed zimą
Połowa lata, miód odebrany, pszczoły spokojnie latają. Większość pszczelarzy odetchnie z ulgą — ale właśnie teraz zaczyna się jeden z najważniejszych etapów roku. To co zrobisz po ostatnim miodobraniu zdecyduje o tym, czy pszczoły przeżyją zimę.
Podkarmianie a dokarmianie — ważna różnica
Zanim przejdziemy do praktyki, warto rozróżnić dwa pojęcia które często są mylone.
Podkarmianie to pobudzanie pszczół do intensywnego czerwienia — stosuje się je latem po zakończeniu głównego pożytku, w małych dawkach rzadszego syropu, który imituje pożytek i zachęca matkę do składania jaj.
Dokarmianie to uzupełnianie zapasów na zimę — stosuje się je od końca sierpnia do połowy września, w dużych dawkach gęstszego syropu. Pszczoły przerabiają go i składają w plastrach jako zapas zimowy.
Dlaczego podkarmianie pszczół latem jest tak ważne?
Pszczoły zimowe — te które muszą przeżyć do marca — wykluwają się w sierpniu i na początku września. Żeby było ich jak najwięcej, matka musi intensywnie czerwić w lipcu i sierpniu. Jeśli po miodobraniu brakuje pożytku i matka zwalnia czerwienie, rodzina wejdzie w zimę słabsza niż powinna.
Podkarmianie małymi dawkami rzadkiego syropu po miodobraniu wywołuje u pszczół złudzenie naturalnego pożytku i pobudza matkę do składania jaj. To jeden z najprostszych sposobów na silną zimowlę. Więcej o tym jak warroza wpływa na kondycję pszczół zimowych przeczytasz w artykule Warroza latem — kiedy i jak leczyć.
Kiedy zacząć — zasada jest prosta
Zarówno podkarmianie stymulacyjne jak i dokarmianie zimowe zaczyna się bezpośrednio po ostatnim miodobraniu. To kluczowa zasada — żadne karmienie nie może odbywać się gdy w ulach jest miód towarowy, bo syrop trafiłby do nadstawek i zanieczyszczał miód.
Dla większości pasiek stacjonarnych w Polsce ostatnie miodobranie przypada na połowę lub drugą połowę lipca — po pożytku lipowym. Pasieki korzystające z późniejszych pożytków (nawłoć, wrzos, spadź) kończą sezon w sierpniu lub wrześniu. Dokarmianie zimowe zaczynaj od końca sierpnia — najpóźniej do połowy września. Późniejsze karmienie, w październiku czy listopadzie, jest niekorzystne — pszczoły muszą wkładać dużo energii w przerabianie syropu w niskich temperaturach, co je wyczerpuje przed zimą.
Czym karmić pszczoły?
Podstawowy pokarm to syrop cukrowy z białego cukru buraczanego. Proporcje zależą od celu:
- Podkarmianie letnie (stymulacja czerwienia): syrop 1:1 — rzadszy, małe dawki, imituje pożytek
- Dokarmianie zimowe (zapasy): syrop 3:2 (3 kg cukru na 2 litry wody) — gęstszy, pszczoły łatwiej go przerabiają na zapasy
Jak przygotować syrop: zagotuj wodę, wyłącz gaz, wsyp cukier i mieszaj do rozpuszczenia. Nigdy nie gotuj syropu po dodaniu cukru — powstaje wtedy HMF (hydroksymetylofurfural), substancja toksyczna dla pszczół. Więcej o gotowych syropach inwertowanych i ich zaletach znajdziesz w bazie wiedzy Pasieka24.
Jak podawać syrop pszczołom?
Syrop podawaj zawsze wieczorem po zachodzie słońca, po zakończeniu lotów zbieraczek. Karmienie w ciągu dnia pobudza pszczoły do rabunków sąsiednich uli — szczególnie groźne przy słabszych rodzinach i w czasie bezpożytku.
Jednorazowo nie podawaj więcej niż 3 litry syropu — większe dawki mogą fermentować zanim pszczoły je przetopią. Unikaj rozlewania syropu na elementy ula i na pasieczysku — to prosta droga do wywołania rabunków w okolicy.
Ile syropu potrzebuje rodzina na zimę?
W Polsce przyjmuje się normę 10–15 kg cukru na rodzinę do dokarmiania zimowego. Silna rodzina zużywa przez zimę około 8 kg zapasów cukrowych, a kolejne 6 kg potrzebuje na wczesnowiosenny rozwój — razem minimum 14 kg. Warto zostawić dodatkowy bufor 4 kg na wypadek spóźnionej wiosny.
Przed dokarmianiem sprawdź ile zapasów jest już w ulu — jeśli pszczoły miały dobry pożytek i zostały im plastry z miodem, możesz podać mniej syropu. Nie przepełniaj gniazda — zbyt dużo pokarmu ogranicza matce miejsce do czerwienia.
Checklista — podkarmianie i dokarmianie pszczół
- Zacznij bezpośrednio po ostatnim miodobraniu — nigdy gdy w ulu jest miód towarowy
- Podkarmianie stymulacyjne (lipiec–sierpień): syrop 1:1, małe dawki wieczorem
- Dokarmianie zimowe (od końca sierpnia): syrop 3:2, większe dawki
- Zakończ dokarmianie najpóźniej w połowie września
- Nigdy nie gotuj syropu po dodaniu cukru — HMF jest toksyczny dla pszczół
- Podawaj wieczorem — zapobiega rabunkom
- Sprawdź zapasy przed dokarmianiem — nie przepełniaj gniazda
Podkarmianie pszczół idzie w parze z wymianą plastrów i przygotowaniem gniazda na zimę — o tym jak i kiedy wymieniać plastry przeczytasz w artykule Wymiana plastrów w ulu — kiedy i dlaczego to ważne.
Co miesiąc praktyczna wiedza prosto z pasieki. Zapisz się do newslettera →
