Przestawianie uli — kiedy, jak daleko i czy zamykać wylotki
Przestawianie uli to zadanie które prędzej czy później czeka każdego pszczelarza — czy to przy przebudowie stojaka, remoncie wiaty, czy zmianie lokalizacji pasieki. Brzmi jak drobiazg, ale pszczoły potrafią mieć o to ogromne pretensje.
Jak to zrobić żeby nie stracić pszczół, nie zezłościć rodziny i nie skończyć z chmurą zbieraczek krążących w miejscu gdzie ul stał jeszcze rano?
Dlaczego przestawianie uli jest takie trudne?
Pszczoła zbieraczka zapamiętuje lokalizację ula z dokładnością co do kilkudziesięciu centymetrów. Podczas pierwszego oblotu młoda pszczoła wykonuje charakterystyczny lot orientacyjny — zataczając coraz szersze kręgi przed wylotem, zapamiętuje położenie ula względem otoczenia: drzew, budynków, słońca. To mapa, z której korzysta przez całe życie.
Jeśli przestawisz ul nawet o metr, zbieraczki wracające z pola lądują w pustym miejscu. Latają w kółko, szukają wylotka którego nie ma. Część trafi do nowego miejsca, ale część się zgubi — zwłaszcza jeśli w pobliżu stoją inne ule.
Przestawianie uli o kilka metrów — metoda etapowa
Jeśli musisz przestawić ul o kilka metrów, rób to etapami — bez wywożenia. Maksymalnie 0,5 m w bok i 1 m do przodu lub do tyłu dziennie, zawsze po zakończeniu lotów wieczorem. Tak pszczoły nadążają za zmianą i aktualizują swoją mapę bez chaosu. Następnego dnia pszczoły nie będą się błąkać — bo zmiany są na tyle małe, że je zauważą i zapamiętają.
To żmudne przy dużej pasiece, ale jedyna metoda która działa bez strat przy przestawianiu w obrębie pasieki.
Przestawianie uli na nowe miejsce — kiedy wywieźć?
Jeśli musisz szybko przestawić ul o więcej niż kilka metrów i metoda etapowa nie wchodzi w grę — jedynym rozwiązaniem jest wywiezienie uli na minimum 4 kilometry. Pszczoły powinny pozostać w nowym miejscu przez co najmniej kilka dni, najlepiej tydzień. Po powrocie na docelowe miejsce potraktują je jak zupełnie nową lokalizację i wykonają oblot orientacyjny od nowa.
Pamiętaj że przy przewozie powyżej 50 km wymagane jest świadectwo zdrowia od lekarza weterynarii właściwego dla Twojej pasieki.
Dzień czy wieczór — kiedy przestawiać ule?
Wieczór po zakończeniu lotów to bezwzględnie najlepszy moment przy przestawianiu uli. Wszystkie zbieraczki są w ulu, nie ma ryzyka że część zostanie w starym miejscu. Rano pszczoły wylecą na oblot i stosunkowo szybko odnajdą nową pozycję ula.
Przestawianie w ciągu dnia jest możliwe, ale ryzykowne. Zbieraczki wracające z pola będą lądować w starym miejscu i błąkać się przez kilka godzin. Część trafi do sąsiednich uli. Więcej o zachowaniu pszczół w terenie przeczytasz na portalu pszczelarskim.
Czy zamykać wylotki przy przestawianiu uli?
Przy wieczornym przestawianiu uli o małą odległość — zamykanie nie jest konieczne, ale ułatwia operację. Zamknięty wylotek oznacza spokojniejsze pszczoły w trakcie przenoszenia i mniejsze ryzyko użądlenia.
Przy przestawianiu w ciągu dnia — zamknij wylotki zanim zaczniesz ruszać ul. Otwórz od razu po ustawieniu w nowym miejscu. Latem przy upałach nie trzymaj zamkniętego ula długo — pszczoły mogą się zaparzać już po kilkunastu minutach przy wysokiej temperaturze.
Checklista — przestawianie uli krok po kroku
- Działaj wieczorem po zakończeniu lotów — najlepszy moment na przestawianie uli
- Przy przestawieniu o kilka metrów: rób etapami, maksymalnie 0,5 m w bok i 1 m do przodu dziennie
- Przy konieczności szybkiego przestawienia na nowe miejsce: wywieź ule na minimum 4 km na co najmniej kilka dni
- Zamknij wylotki przed przestawieniem w ciągu dnia, otwórz od razu po ustawieniu
- Latem przy upałach: nigdy nie trzymaj zamkniętego ula dłużej niż kilkanaście minut
- Po przestawieniu obserwuj przez kilka dni — czy pszczoły wracają do starego miejsca?
Więcej o tym jak pszczoły budują rodzinę i jak pracować z ulami bez stresu przeczytasz w artykule Jak zrobić odkład pszczeli i kiedy wymienić matkę.
Co miesiąc praktyczna wiedza prosto z pasieki. Zapisz się do newslettera →
