Nawłoć — późnoletni pożytek który warto wykorzystać
Gdy lipa przekwitnie i pszczoły zwalniają, łąki zaczynają żółknąć. To nawłoć — roślina którą rolnicy przeklinają jako agresywny chwast, a pszczelarze traktują jako skarb. W drugiej połowie lipca i w sierpniu zaczyna kwitnąć jeden z najwydajniejszych polskich pożytków późnego lata.
Trzy gatunki nawłoci — trzy terminy kwitnienia
Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea) — jedyny rodzimy polski gatunek, rośnie w lasach i na skrajach łąk. Kwitnie od lipca do września, ale rośnie rzadko i nie tworzy zwartych łanów — wartość pożytkowa niewielka.
Nawłoć późna (Solidago gigantea) — przybyła z Ameryki Północnej, kwitnie od sierpnia do października. Nazwa „późna” pochodzi od łacińskiego serotinus — późny, kwitnący późno — i odnosi się do późniejszego kwitnienia względem nawłoci pospolitej. Wydajność nektarowa sięga 800 kg z hektara. Rośnie masowo na nieużytkach, przy drogach i nad rzekami.
Nawłoć kanadyjska (Solidago canadensis) — główny pożytek towarowy. Kwitnie od pierwszej dekady sierpnia do połowy września, wydajność nektarowa sięga 900 kg z hektara. To właśnie z niej pochodzi większość miodu nawłociowego. W słoneczne dni przy temperaturze bliskiej 30°C dzienny przybytek nektaru z jednego ula może sięgać 2 kg.
Jak pszczoły reagują na nawłoć?
Nawłoć kwitnie gdy większość innych roślin miododajnych już przekwitła — to kluczowa zaleta tego pożytku. Pszczoły intensywnie oblatują kwiaty szczególnie w godzinach przedpołudniowych, przy słonecznej pogodzie i temperaturze bliskiej 30°C. Matki w trakcie pożytku nawłociowego zwiększają czerwienie — pszczoły wychowane na nawłoci to pszczoły zimowe, dlatego pożytek nawłociowy jest tak ważny dla kondycji zimowli.
Pułapka dla niedoświadczonego pszczelarza
Tu jest problem który dotyka wielu pszczelarzy po raz pierwszy. Pszczoły zalewają gniazdo nektarem nawłociowym, matka nie ma gdzie czerwić, a rodzina wchodzi w zimę słabsza niż powinna.
Rozwiązanie jest proste: przed pożytkiem nawłociowym postaw nadstawkę miodową i oddziel gniazdo od przestrzeni dla nektaru. Matka ma swobodę czerwienia, pszczoły mają gdzie składać nektar. Działania w tym kierunku powinny zostać rozpoczęte najpóźniej od połowy lipca. Więcej o przygotowaniu pasieki na ten okres przeczytasz w artykule Jak przygotować pasiekę na jesień — co zrobić po ostatnim miodobraniu.
Uwaga na fermentację — to poważny problem
Zawartość wody oraz drożdżaków w miodzie nawłociowym jest zdecydowanie wyższa niż w innych miodach. Jeśli miód nie będzie dojrzały — może w bardzo krótkim czasie dojść do fermentacji rozlanego już miodu.
Praktyczne zasady:
- Wiruj wyłącznie z w pełni zasklepionych plastrów
- Sprawdź wilgotność refraktometrem — maksymalnie 20%, najlepiej poniżej 18%
- Nie zostawiaj miodu nawłociowego długo w wiaderku przed rozlewem
- Jeśli wilgotność jest za wysoka — osusz miód w ciepłym, przewiewnym miejscu przed rozlewem
Kiedy zbierać miód nawłociowy?
Miodobranie z nawłoci przypada najczęściej na pierwszą dekadę września. Nie zwlekaj za długo — miód nawłociowy krystalizuje wyjątkowo szybko i potrafi się skrystalizować już w plastrach, co bardzo utrudnia odwirowanie. Więcej o sprawdzaniu dojrzałości miodu przeczytasz w artykule Miód lipowy — kiedy zbierać i jak rozpoznać że jest gotowy.
Jak smakuje miód nawłociowy?
Świeży miód nawłociowy ma jasnożółtą do jasnobursztynowej barwę. Wyróżnia się lekko kwaskowatym, świeżym smakiem z cytrusowym aromatem i delikatną goryczką — zupełnie inny niż słodki miód lipowy czy rzepakowy. Po krystalizacji staje się kremowy i jasny, doskonały do smarowania pieczywa. Miód nawłociowy zawiera związki fenolowe o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Więcej o polskich miodach odmianowych przeczytasz w artykułach o miodzie lipowym, miodzie gryczanym i miodzie spadziowym.
Czy warto wywieźć pszczoły na nawłoć?
Tak — jeśli masz dostęp do dużych łanów i odpowiednio silne rodziny. Rodziny które uległy czasowemu osłabieniu na skutek rójki lub gorszego czerwienia matki osiągają istotnie mniej miodu. Na nawłoć wywozi się tylko rodziny w pełni sił — słabe zmarnują pożytek i zamiast miodu będziesz mieć problem z zimowlą. Zasady wędrowania z pszczołami przeczytasz w artykule Pasieka wędrowna — zasady wędrowania, przepisy i dobre praktyki. Szczegółowe porady o pożytku nawłociowym znajdziesz też w bazie wiedzy Pasieka24.
🐝 Czy wiesz że nawłoć kanadyjska i późna są objęte zakazem rozmnażania w Polsce? Mimo to przez lata pszczelarze sami ją nasadzali przy pasiekach — co przyczyniło się do jej ekspansji na łąki i nieużytki całego kraju. Dziś tworzy łany liczące nawet 167 pędów na metr kwadratowy.
Checklista — nawłoć w pasiece
- Nawłoć późna i kanadyjska kwitną od sierpnia do września — główny pożytek towarowy
- Postaw nadstawkę przed pożytkiem — najpóźniej w połowie lipca — żeby matka miała gdzie czerwić
- Wiruj wyłącznie zasklepione plastry — miód nawłociowy ma dużo wody i drożdżaków
- Sprawdź wilgotność refraktometrem — maksymalnie 20%, najlepiej poniżej 18%
- Nie czekaj za długo z miodobraniam — miód krystalizuje nawet w plastrach
- Na nawłoć wywozi się tylko silne rodziny — słabe nie dadzą miodu towarowego
Co miesiąc praktyczna wiedza prosto z pasieki. Zapisz się do newslettera →
