Zimowanie rodzin (cz. 1): Ocena siły rodziny przed zimą

„Na ilu ramkach zimować?” to jedno z najczęściej wracających pytań późnego lata — i jedno z tych, na które pszczelarze odpowiadają najróżniej. Jedni zimują na pełnym gnieździe „bo w naturze nikt plastrów nie ujmuje”, inni mocno ścieśniają. Prawda jest taka, że liczba ramek to skutek, a nie punkt wyjścia. Naprawdę liczy się siła rodziny — a tę ocenia się później, niż wielu myśli. W tym artykule pokażę, jak ją ocenić i jak przełożyć na decyzję o zimowli.

Dlaczego na początku sierpnia jest za wcześnie na decyzję

To najważniejsza rzecz w całym temacie. Na początku sierpnia rodzina ma zwykle jeszcze sporo czerwiu, trwa podkarmianie, a w wielu rejonach czeka jeszcze nawłoć. Ten czerw dopiero się wygryzie i doda pszczół — więc obraz gniazda za trzy, cztery tygodnie będzie zupełnie inny niż dziś.

Realnie o ostatecznej liczbie ramek decyduje się w drugiej połowie sierpnia i we wrześniu, po zakończeniu czerwienia i podkarmiania, gdy gniazdo układa się ostatecznie. Wtedy widzisz już prawdziwą siłę rodziny, a nie stan przejściowy.

Jak ocenić siłę rodziny — patrz na obsiadanie, nie na liczbę plastrów

Podstawowa zasada brzmi: liczy się nie to, ile masz ramek, tylko ile z nich pszczoły realnie obsiadają. Rodzina jest tak silna, ile uliczek międzyramkowych jest gęsto obsiadanych przez pszczoły.

Dobrze zazimowana rodzina to taka, w której pszczoły obsiadają wszystkie zostawione ramki — najlepiej tak gęsto, że wręcz się z nich „wysypują”. Sam zostawiam mniej ramek dobrze obsiadanych zamiast więcej luźno obsiadanych — i to nie jest kwestia oszczędzania, tylko termoregulacji. Zbyt obszerne gniazdo pszczołom trudniej ogrzać, pokarm na nieobsiadanych plastrach może zawilgotnieć, skrystalizować, a pierzga spleśnieć.

Na ilu ramkach zimować — orientacyjnie

Dokładna liczba zależy od typu ula i siły rodziny. Orientacyjnie, dla silnych rodzin:

• Ule wielkopolskie — zwykle około 10 ramek.
• Ule warszawskie zwykłe — 7–8 ramek.
• Ule Dadant i warszawski poszerzony — 6–7 ramek (większa ramka mieści więcej).
• Ule wielokorpusowe — albo jeden korpus na pełnym zestawie (ok. 10 ramek), albo dwa korpusy po 5–7 ramek, zależnie od siły.

To są wartości dla mocnych rodzin — słabsze zimują na mniejszej liczbie ramek. Zasada nadrzędna jest jednak zawsze ta sama, niezależnie od typu ula: tyle ramek, ile pszczoły gęsto obsiadają, plus komplet zapasów. Puste, nieobsiadane plastry odbierasz przy ostatecznym układaniu gniazda, a te, których pszczoły nie obsiadły mimo wszystko — jeszcze w październiku.

Odpowiadając więc na klasyczne pytanie „6 ramek czerwiu, zimować na 8?” — na początku sierpnia jeszcze tego nie przeliczysz. Poczekaj, aż czerw się wygryzie, a podkarmianie dobiegnie końca, i wtedy zobacz, ile ramek rodzina realnie obsiada.

Co zrobić ze słabymi rodzinami — łączenie

Nie każdą rodzinę warto zimować w pojedynkę. Słabe rodziny, które wchodzą w zimę na kilku luźno obsiadanych ramkach, mają małe szanse — a jeśli przetrwają, wiosną i tak będą ledwo wegetować. Zamiast to ciągnąć, lepiej połączyć je w jedną silną. W skrócie: łącz rodziny o zbliżonej sile i tylko zdrowe (dokładając słabą do silnej ryzykujesz przeniesienie choroby, np. nosemozy, i utratę obu), a przy łączeniu zostaw jedną matkę — starszą lub gorszą usuń wcześniej.

Łączenie rodzin to temat na osobny, dokładny poradnik — rozwiniemy go w najbliższym czasie w ramach naszej serii o przygotowaniu do zimy.

Checklista — ocena siły przed zimą

• ☐ Nie podejmuj ostatecznej decyzji o ramkach na początku sierpnia — poczekaj do drugiej połowy sierpnia i września
• ☐ Oceniaj siłę po obsiadaniu uliczek, nie po liczbie plastrów
• ☐ Zostaw tyle ramek, ile pszczoły gęsto obsiadają, plus zapasy
• ☐ Zbędne, nieobsiadane plastry odbierz przy układaniu gniazda (resztę w październiku)
• ☐ Słabe rodziny połącz — o zbliżonej sile i tylko zdrowe
• ☐ Przy łączeniu zostaw jedną matkę
• ☐ Zadbaj o żelazny zapas pokarmu i wentylację gniazda

To kolejna część naszej serii o przygotowaniu pasieki do zimy. Jeśli jeszcze nie zabezpieczyłeś rodzin przed roztoczem, zacznij od walki z warrozą — bo nawet najsilniejsza rodzina nie przezimuje dobrze z wysokim porażeniem.

---

Co miesiąc praktyczna wiedza prosto z pasieki. Zapisz się do newslettera →